Baza Pytań Ministerialnych CKE • Matura Ustna 2026

Pytania Jawne Matura 2026: Oficjalna Lista CKE i Darmowe Odpowiedzi

Pytania jawne na maturę ustną 2026 to oficjalna lista zagadnień opublikowana przez Centralną Komisję Egzaminacyjną (CKE), obejmująca lektury obowiązkowe z języka polskiego. Poniższa baza zawiera pełną listę pytań jawnych wraz z bezpłatnymi odpowiedziami wzorcowymi, uwzględniającymi tezy, argumentację z lektur, konteksty oraz kluczowe cytaty.

8 pytań w bazie
Zadanie 1 Antyk Antygona (Sofokles)

Konflikt racji moralnych i państwowych. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa.

#władza#prawo-boskie#tragizm#rodzina
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Tragizm człowieka starożytnego wynika z nieuchronnego starcia równorzędnych racji: prawa boskiego (naturalnego) reprezentowanego przez Antygonę oraz prawa stanowionego (państwowego) uosabianego przez Kreona.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

Antygona kieruje się miłością braterską i odwiecznymi prawami bogów, nakazującymi pochówek zmarłego Polinejkesa. Kreon z kolei broni stabilności państwa i autorytetu władcy, karząc zdrajcę Teb zakazem pogrzebu. Obie postacie trwają w bezkompromisowej dumie (hybris), co prowadzi do katastrofy.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst filozoficzny i kulturowy: Prawa boskie są wieczne i niezmienne (napisane w sercu człowieka), podczas gdy dekrety władcy mają charakter doczesny. Starcie to stało się uniwersalnym archetypem buntu sumienia przeciw bezdusznemu aparatowi władzy.

4. Podsumowanie i Wnioski

W tragedii Sofoklesa nie ma łatwych kompromisów. Autentyczne przywództwo wymaga roztropności i poszanowania tradycji religijnej, a fanatyczne egzekwowanie prawa bez empatii niszczy zarówno rodzinę, jak i państwo.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „Współkochać przyszłam, nie współnienawidzić.”
  • „A nie uważałam twoich rozkazów za tak święte, by śmiertelnik mógł łamać niezmienne prawa bogów.”
Zadanie 4 Romantyzm Dziady cz. III (Adam Mickiewicz)

Bunt jednostki przeciwko Bogu i tyranii. Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza.

#bunt#prometeizm#ojczyzna#cierpienie
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Romantyczny prometeizm Konrada wyraża się w gotowości do poświęcenia własnego zbawienia w imię wolności cierpiącego narodu, jednak pycha bohatera prowadzi go na skraj potępienia.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

W Wielkiej Improwizacji Konrad czuje się równy Stwórcy dzięki potędze poezji i uczucia („Ja i ojczyzna to jedno. Nazywam się Milijon – bo za milijony kocham i cierpię katusze”). Żąda od Boga władzy nad duszami, a milczenie Niebios prowokuje go do bluźnierstwa.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst biblijny i prometejski: Prometeusz cierpiał dla dobra ludzkości. Konrad reprezentuje miłość do narodu, lecz brak pokory odróżnia go od Księdza Piotra, który otrzymuje mistyczną wizję przyszłości (Widzenie Księdza Piotra: mesjanizm polski).

4. Podsumowanie i Wnioski

Mickiewicz ukazuje, że patriotyczny gniew bez moralnej pokory staje się destrukcyjny. Prawdziwe ocalenie przynosi dopiero duchowe ukorzenie i zaufanie Opatrzności.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „Nazywam się Milijon — bo za milijony kocham i cierpię katusze.”
  • „Daj mi rząd dusz! Ja chcę mieć tę władzę, jaką Ty posiadasz.”
Zadanie 7 Romantyzm Pan Tadeusz (Adam Mickiewicz)

Rola obyczaju i tradycji szlacheckiej w budowaniu tożsamości wspólnoty. Omów na podstawie Pana Tadeusza Adama Mickiewicza.

#tradycja#szlachta#ojczyzna#obyczaj
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Rytuały, etykieta stołu oraz obyczajowość szlachecka w Soplicowie pełnią funkcję duchowej tarczy chroniącej polskość przed zaborczą rusyfikacją.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

Sędzia Soplica dba o hierarchię podczas przechadzek, grzybobrania i uczt. Porządek serwowania potraw, nauka grzeczności oraz polonez w księdze XII symbolizują harmonię świata opartego na poszanowaniu starszeństwa i tradycji przodków.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst emigracyjny i historyczny: Mickiewicz pisał epopeję w Paryżu dla skłóconych emigrantów po klęsce powstania listopadowego. Soplicowo to „kraj lat dziecinnych”, arkadia dająca nadzieję na odbudowę niepodległego państwa dzięki narodowej jedności.

4. Podsumowanie i Wnioski

Obyczaj nie jest pustą formalnością, lecz fundamentem tożsamości kulturowej, która pozwala przetrwać narodowi nawet w warunkach utraty suwerenności państwowej.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „Grzeczność nie jest nauką łatwą ani małą.”
  • „Kraj lat dziecinnych! On zawsze zostanie święty i czysty, jak pierwsze kochanie.”
Zadanie 11 Pozytywizm Lalka (Bolesław Prus)

Zderzenie romantycznego idealizmu z twardym realizmem epoki. Omów na podstawie Lalki Bolesława Prusa.

#miłość#pozytywizm#praca-organiczna#rozczarowanie
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Stanisław Wokulski to postać pęknięta wewnętrznie, w której ścierają się romantyczny kult miłości z pozytywistycznym kultem pracy organicznej i nauki.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

Wokulski walczył w powstaniu styczniowym i kocha Izabelę Łęcką na wzór Mickiewiczowskiego Gustawa. Jednocześnie buduje potęgę handlową, wspiera badania Geista i Ochockiego oraz realizuje filantropię na Powiślu, pomagając biedocie.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst społeczno-ekonomiczny pozytywizmu warszawskiego: Arystokracja pasożytuje na społeczeństwie (Łęccy), polskie mieszczaństwo jest bierne, a ambitny reformator zostaje odrzucony przez obie warstwy społeczne.

4. Podsumowanie i Wnioski

Tragedia Wokulskiego polega na uwięzieniu między dwiema epokami. Romantyczna iluzja niszczy jego energię życiową, dowodząc, że polskie społeczeństwo nie dorosło do wielkich reform kapitalistycznych.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „Boże mój, z jakąż to pogardą patrzyłem na kupców!... A dzisiaj sam jestem kupcem...”
  • „Wariat! Wariat!... Awanturnik z epoki romantyzmu...”
Zadanie 14 Młoda Polska Wesele (Stanisław Wyspiański)

Przyczyny niemocy narodu w walce o wolność. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego.

#naród#chocholi-taniec#chłopomania#wolność
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Niemoc Polaków wynika z głębokiego podziału klasowego między inteligencją a chłopstwem, ucieczki w puste mity narodowe oraz braku odpowiedzialnego przywództwa.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

Spotkanie inteligencji krakowskiej z chłopami w bronowickiej chacie odsłania wzajemne uprzedzenia i pamięć rabacji galicyjskiej (Widmo Szeli). Gospodarz oddaje złoty róg Jaśkowi, który gubi go z chciwości (schylając się po czapkę z pawich piór). Scenę wieńczy hipnotyczny, chocholi taniec.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst historyczny zaborów i mitu krakowskiego: Chłopomania inteligentów ma charakter powierzchownej mody estetycznej. Wyspiański bezlitośnie demaskuje dekadentyzm i pijaństwo jako zamienniki realnego czynu niepodległościowego.

4. Podsumowanie i Wnioski

Wyspiański ostrzega, że bez prawdziwego porozumienia i zrzucenia gorsetu iluzji naród pozostanie uśpiony i podatny na manipulacje historyczne.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „Miałeś, chamie, złoty róg, ostał ci się ino sznur.”
  • „Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie.”
Zadanie 18 XX wiek (Dwudziestolecie) Przedwiośnie (Stefan Żeromski)

Koncepcje odbudowy niepodległej Polski i ich weryfikacja przez rzeczywistość. Omów na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego.

#odrodzenie-polski#rewolucja#szklane-domy#dojrzewanie
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Żeromski konfrontuje młodzieńczy idealizm mitu „szklanych domów” z brutalną rzeczywistością biedy, korupcji i walki ideologicznej w odrodzonej po 1918 roku Rzeczypospolitej.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

Seweryn Baryka roztacza przed synem Cezarym wizję czystych, nowoczesnych szklanych domów zapewniających dobrobyt każdemu obywatelowi. Po przybyciu do Warszawy i Nawłoci Cezary widzi jednak nędzę żydowskich dzielnic, beztroskę ziemiaństwa i rosnący ferment komunistyczny.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst rewolucji bolszewickiej w Baku oraz wojny polsko-bolszewickiej 1920 r. Dwie ścierające się koncepcje: ewolucyjny, pozytywistyczny program Szymona Gajowca kontra rewolucyjny radykalizm Antoniego Lulka.

4. Podsumowanie i Wnioski

Marsz Cezarego Baryki na Belweder w finale to dramatyczne ostrzeżenie: jeśli młode państwo polskie nie przeprowadzi sprawiedliwych reform społecznych, wybuchnie krwawa rewolucja.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „Gdzież są twoje szklane domy? — rozmyślał ponuro.”
  • „Polska musi mieć wielką ideę, która zorganizuje jej energię.”
Zadanie 21 Współczesność Dżuma (Albert Camus)

Postawy człowieka w obliczu zagrożenia i cierpienia. Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa.

#solidarność#zło#egzystencjalizm#obowiązek
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Epidemia dżumy jest metaforą zła (wojny, totalitaryzmu i absurdu istnienia), wobec którego jedyną godną postawą człowieka jest codzienna, solidarna powinność moralna.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

Doktor Bernard Rieux nie kreuje się na bohatera – po prostu wykonuje swoją pracę lekarską, walcząc z zarazą do utraty sił. Wspierają go Tarrou (szukający świętości bez Boga) i dziennikarz Rambert, który rezygnuje z ucieczki do ukochanej, by ratować mieszkańców Oranu.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst egzystencjalizmu i II wojny światowej (alegoria okupacji hitlerowskiej we Francji). Przeciwstawienie postawy heroizmu powszedniego postawom bierności, paniki czy religijnego fatalizmu ojca Paneloux.

4. Podsumowanie i Wnioski

Człowiek nie jest bezsilny wobec absurdu świata. Poprzez empatię, solidarność i niezłomne wypełnianie obowiązków ocala swoją godność.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „W ludziach więcej rzeczy zasługuje na podziw niż na pogardę.”
  • „Bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika na zawsze.”
Zadanie 26 Współczesność Rok 1984 (George Orwell)

Mechanizmy zniewolenia jednostki w systemie totalitarnym. Omów na podstawie powieści Rok 1984 George'a Orwella.

#totalitaryzm#nowomowa#inwigilacja#wolność
Pokaż Wzorcową Odpowiedź CKE (Plan Wypowiedzi)

1. Wstęp i Sformułowanie Tezy

Totalitaryzm dąży do absolutnej kontroli nie tylko nad czynami, lecz także nad językiem, pamięcią i psychiką człowieka, niszcząc jego indywidualną tożsamość.

2. Rozwinięcie: Argument z Lektury Obowiązkowej

Winston Smith zmaga się z wszechobecną inwigilacją Wielkiego Brata (teleekrany), fałszowaniem historii w Ministerstwie Prawdy oraz deprawacją języka przez nowomowę (Newspeak), która ma uniemożliwić samo sformułowanie myśli o buncie.

3. Kontekst Interpretacyjny (Filozoficzny / Historyczny)

Kontekst XX-wiecznych totalitaryzmów (stalinizm i faszyzm). Pojęcie dwójmyślenia (doublethink) oraz złamanie psychiczne człowieka w Pokoju 101 za pomocą jego najgłębszych lęków.

4. Podsumowanie i Wnioski

Ostatecznym zwycięstwem państwa totalitarnego jest moment, w którym ofiara nie tylko poddaje się terrorowi, ale szczerze zaczyna kochać swojego oprawcę.

Kluczowe Cytaty do Wykorzystania:

  • „Wojna to pokój. Wolność to niewola. Ignorancja to siła.”
  • „Kto ma władzę nad przeszłością, ma władzę nad przyszłością.”
Zestawy zadań jawnych na maturę ustną z języka polskiego i schemat planowania wypowiedzi
Wizualizacja Edukacyjna AI
Podczas 15 minut przygotowania do matury ustnej kluczowe jest sporządzenie czytelnego konspektu: teza, dwa argumenty, kontekst oraz wniosek syntetyczny.

Procedura Egzaminu Ustnego: 15 Minut Przygotowania i 15 Minut Wypowiedzi

Egzamin ustny z języka polskiego w Formule 2023 jest egzaminem bezlitosnym dla improwizacji, lecz wyjątkowo przewidywalnym dla uczniów stosujących ustrukturyzowany schemat retoryczny. Zgodnie z wytycznymi CKE, każdy maturzysta wchodzi do sali egzaminacyjnej i losuje jeden zestaw zawierający dwa zadania.

Zdający zajmuje specjalnie przygotowane stanowisko z czystą kartką opatrzoną pieczęcią szkoły i rozpoczyna 15-minutowy czas przygotowania. W tym czasie nie wolno korzystać z telefonów ani własnych notatek, lecz można swobodnie sporządzać plan monologu.

Jak Skonstruować Kartkę Notatek w 15 Minut?

Błędem popełnianym przez ponad 60% maturzystów jest próba zapisania całego przemówienia słowo w słowo. W ciągu 15 minut zdążysz zapisać najwyżej 150 słów, co doprowadzi do paniki. Wzorcowy konspekt powinien zawierać wyłącznie hasłowe punkty kotwiczące:

  • Teza / Stanowisko (1-2 zdania): Jasna odpowiedź na pytanie z tematu CKE (np. „Bunt Konrada ma charakter prometejski, lecz z powodu pychy prowadzi bohatera do duchowej klęski”).
  • Argument 1 z Lektury Obowiązkowej: Tytuł, autor, kluczowa scena (np. Wielka Improwizacja w Dziadach cz. III), zachowanie bohatera i wniosek cząstkowy.
  • Argument 2 z Kontekstu: Przywołanie drugiego utworu literackiego lub kontekstu historyczno-filozoficznego (np. mit o Prometeuszu lub filozofia egzystencjalna Camusa).
  • Wniosek Końcowy (Synteza): Odpowiedź na pytanie, czy postawa bohatera ma wymiar uniwersalny dla współczesnego człowieka.

Kryteria Oceniania CKE: Gdzie Maturzyści Tracą Punkty?

Maksymalna liczba 30 punktów dzieli się na precyzyjne kryteria holistyczne i cząstkowe:

  • Aspekt merytoryczny zadania 1 (pytanie jawne): 0–16 punktów. Egzaminatorzy sprawdzają zgodność z tematem, poprawność rzeczową (brak błędów co do fabuły lektury) oraz funkcjonalne wykorzystanie kontekstu.
  • Aspekt merytoryczny zadania 2 (pytanie niejawne): 0–8 punktów. Weryfikacja umiejętności analizy załączonego tekstu lub dzieła ikonicznego.
  • Poprawność językowa, kompozycja i styl wypowiedzi: 0–6 punktów. Płynność mowy, unikanie wtrąceń potocznych („no”, „znaczy się”), poprawna fleksja (odmiana nazwisk i rzeczowników) oraz logiczne przejścia między akapitami.

Powiązania Semantyczne z Pozostałymi Filarami Egzaminu

Umiejętność formułowania tezy do pytania jawnego jest identyczna jak w przypadku wypracowania pisemnego. Po opanowaniu bazy pytań, przećwicz swoje umiejętności argumentacyjne w naszych bezpłatnych modułach:

Sprawdź nasz interaktywny Konstruktor Wstępu do Rozprawki, aby opanować 3-elementowy schemat kompozycyjny, lub zajrzyj do sekcji Odmiana przez Przypadki w Języku Polskim, by wyeliminować błędy fleksyjne przed komisją egzaminacyjną. Powrót do pełnego przeglądu: Strona Główna Portalu Polski-Matura.eu.

Standardy Egzaminacyjne CKE

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Odpowiedzi ekspertów polonistyki na najważniejsze pytania o maturę z języka polskiego

Ile jest pytań jawnych na maturze ustnej w 2026 roku?

W zaktualizowanej podstawie programowej CKE pula pytań jawnych została zredukowana do około 110 zadań (początkowo w 2023 roku planowano ponad 220 zadań). Pytania dotyczą wyłącznie lektur obowiązkowych z zakresu podstawowego i rozszerzonego.

Jak dokładnie przebiega losowanie pytań na egzaminie ustnym?

Zdający losuje zestaw składający się z dwóch zadań: zadania nr 1 (pytanie jawne z oficjalnej ministerialnej puli CKE sprawdzające znajomość lektury obowiązkowej) oraz zadania nr 2 (zadanie niejawne zawierające krótki tekst literacki, materiał ikoniczny np. obraz lub tekst popularnonaukowy o języku).

Ile trwa egzamin ustny i ile punktów można uzyskać?

Cały egzamin trwa 30 minut: 15 minut przypada na ciche sporządzenie notatek na oficjalnej kartce z pieczęcią szkoły, a kolejne 15 minut to część właściwa (około 10 minut monologu zdającego na oba tematy oraz 5 minut rozmowy z komisją). Maksymalny wynik to 30 punktów, a próg zdawalności 30% wynosi 9 punktów.

Czy komisja zadaje pytania z całego kanonu lektur?

Nie. Członkowie komisji egzaminacyjnej zadają pytania wyłącznie w nawiązaniu do wygłoszonego przez ucznia monologu. Pytania służą doprecyzowaniu argumentacji, rozwinięciu wskazanego kontekstu lub wyjaśnieniu niejasności terminologicznych.